Zuidplein

Busbaan, fotografie Jannes Linders
  • (c) Jannes Linders
  • (c) Jannes Linders
  • (c) Jannes Linders
  • (c) Jannes Linders
  • Sill uit Commission (c) Erik van Lieshout
  • Still uit Commission (c) Erik van Lieshout
  • Still uit Commission (c) Erik van Lieshout

Zuidplein

Inleiding

Sinds enkele jaren onderzoekt Sculpture International de mogelijke functies van kunst voor Zuidplein. Op 25 maart 2008 werd het Kunst- en Cultuurprogramma van het Pact op Zuid gepresenteerd. SIR is specifiek gevraagd Zuidplein onder de loep te nemen. In oktober van 2009 verscheen de publicatie Op Zuid bij NAi Uitgevers. Ook SIR beschrijft in deze publicatie uitvoerig over haar plannen voor Zuidplein. Meer informatie over deze publicatie staat op de website van NAi Uitgevers.

Parels
In opdracht van Pact op Zuid, deelgemeente Charlois en deelgemeente Feijenoord, ontwikkelde Sculpture International Rotterdam (SIR) een plan voor een kunsttraject voor Zuidplein dat startte in zomer 2009 en loopt tot het moment dat de eindvorm van het plein is bereikt.
Het internationaal erfgoed, de kroonjuwelen van de stad die beheerd en ontwikkeld worden door de SIR, zijn vooral in het centrum van de stad te vinden. Door voor het toekomstig hart van Zuid SIR uit te nodigen om een voorstel te ontwikkelen, geeft de opdrachtgever (de stad) het ambitieuze niveau aan dat zij op het oog heeft met het hart van ZUID en specifiek met Zuidplein - een potentieel dynamische verleidelijke internationale plek.

Vier stadia van herstructurering
In de grootscheepse herstructurering van Zuidplein zijn vier stadia te onderscheiden: de voorbereiding (onderzoek en ontwerp door de stedenbouwkundigen), de sloopfase, de bouwfase en het eindbeeld. In die context is er de uitdaging om een samenhangend geheel van kunstprojecten te initiëren die op de diverse betekenislagen van Zuidplein ingaan gedurende de vier stadia.
Het is de bedoeling om de kunst niet op afstand te houden maar heel direct te laten functioneren; een verfrissende tijdelijke ingreep in het hart van zuid. Met betrekkelijk eenvoudige middelen vanuit de kunst, wordt in de eerste fase het denken over Zuidplein en wat het plein zou kunnen worden, op scherp gezet. De kunst wil de verbeelding van alle betrokkenen uitdagen aan de haal te gaan met denken en dromen over wat ZUIDPLEIN zou kunnen worden.

Kunstenaars
Fase één leverde een aantal ideeën op van kunstenaars die Zuidplein een gezicht, dynamiek en verbeelding kunnen geven. In deze publicatie worden de eerste prille voorstellen gepresenteerd van Ai Weiwei (Beijing), Erik van Lieshout (Rotterdam), Hendrik-Jan Hunneman (Rotterdam) en Ken Lum (Vancouver).

Zuidplein
Gezien vanuit de lucht voldoet Zuidplein nauwelijks aan het idee van een plein. Het gebied dat zo wordt genoemd is bijna helemaal volgebouwd met een enorm winkelcentrum en een parkeergarage. De ruimte die resteert wordt ingenomen door een busstation, verkeerstromen en vooral door de imposante busbaan waarover de bussen met grote snelheid vanaf de hoogte van het metrostation naar beneden rijden, behendig laverend langs wegspringende mensen. Fascinerend wellicht om te zien vanaf het terras van café-restaurant Champs Elysée, maar voor een leefbare publieke ruimte uit den boze.

Desondanks herbergt Zuidplein een schat aan mogelijkheden voor een interessant publiek domein, niet in het minst door de enorm diverse bevolking die er woont. Ook het druk bezochte winkelcentrum, het populaire Theater Zuidplein en het goed lopende zwembad maken deel uit van de sluimerende potentie van Zuidplein. En op steenworpafstand ligt de druk bezochte evenementenhal Ahoy, met een immense leegte met potentie voor de deur, een park aan de achterkant met volkstuinen, vijver met boten, sportpark, speeltuin, restaurant en een evenemententerrein en straks hopelijk een spraakmakende renovatie van Ahoy zelf.

Het Essay

Commission, een film van Erik van Lieshout
Februari 2011: Erik van Lieshout verbleef drie maanden in zijn winkel in winkelcentrum Zuidplein. Hij sprak met mensen, leeftde met de mensen van het Zuidplein en filmde het Zuidplein. Resultaat is de film Commission. De film is deze maand te zien in de in Londen waar het zeer goed is ontvangen is onder andere in The Guardian is besproken.
Binnenkort beleeft de film zijn Nederlandse première. Meer daarover binnenkort op deze website.

Het oorspronkelijke voorstel van Erik van Lieshout
Van Lieshout wil een film maken waarin het biografische verhaal van deze internationaal opererende kunstenaar die vele jaren ‘op’ Zuid leefde, zich vermengt met het leven en de architectuur van Zuidplein. Van Lieshouts plan is om voor zijn film te werken vanuit Zuidplein met een studio in de het winkelcentrum waar zo mogelijk ook filmworkshops door hem en anderen gegeven kunnen worden. De film zal getoond worden op (regionale) tv, internet, bij presentaties over zuid en in musea. Er zal ook gezocht worden naar een mogelijkheid om de film doorlopend te draaien in een ruimte aan het plein zelf, in het winkelcentrum of in het busstation. Onderdeel van de meeste filmwerken van Van Lieshout is een zelfgebouwd bioscoopje.

Zuidplein als ‘The Sleeping Beauty’ van Hendrik-Jan Hunneman
Op Zuidplein hebben vrijwel alle panden een gesloten front en dragen niets of minder bij aan een aangenaam publiek plein.
Hendrik-Jan Hunneman werd gevraagd een simpele ingreep te bedenken die, vooruitlopend op de komende sloop van onder meer het zwembad, het plein letterlijk en figuurlijk openbreekt. Al in deze beginfase kan een andere wending gegeven worden aan het gezicht van het plein.

De busbaan als drakenstaart door Ai Weiwei
De busbaan op Zuid is een prachtig ding, centraal op het plein. Een vreemd modernistisch object dat voor een kunstenaar een uitdaging kan zijn. Ai Weiwei, onder andere bekend van zijn medewerking aan het ontwerp van het 'vogelnest'-stadion van Herzog en de Meuron in Peking, maakte voor de busbaan een plan voor een tijdelijk werk, Dragons tail.

Ken Lum: “I don’t want to feel so tired”, een allegorie op de Zuidpleinbewoners
De ronkende marketingtaal die in iedere herstructureringswijk over de hele wereld hetzelfde is, krijgt een tegengeluid in een ontwerp van Ken Lum waarin persoonlijke verzuchtingen in grote letters op stilstaande vrachtwagens te lezen zijn.
Lum is in Rotterdam welbekend van zijn billboard in het centrum ‘Melly Shum hates her job’. Het nog in ontwikkeling verkerende voorstel van Ken Lum zou mee moeten kunnen reizen met de verschillende stadia, de planfase, de sloop en met de verschillende bouwprojecten.

Showcase van SIR
In het winkelcentrum wil SIR graag een showcase plaatsen met wisselende internationale kunstwerken toegespitst op het leven in Zuid, het liefst in samenwerking met een museum of een andere kunstinstelling in Rotterdam.

Actualiteit
Naast deze eerste aanzet wil SIR de mogelijkheid inbouwen om nieuwe opdrachten en ontwerpen te formuleren die relevant blijken in de sloop- en bouwfase: grotere opdrachten en 'prikacties', zoals performances en eendaagse acties, die eenvoudig te realiseren zijn maar veel effect sorteren.

Eindbeeld
Uiteindelijk zal er het ‘Eindbeeld’ komen, een spraakmakend kunstwerk, een icoon voor ZUIDPLEIN van een internationale beroemdheid, dat als HART VAN HET HART van Zuid de identiteit gaat bepalen.

Meer weten over Rotterdam-Zuid?
Ga dan ook naar de website van het Reisburo op Zuid en bereid je voor op een virtuele tour door de wijken of grijp de kans om daadwerkelijk Zuid te verkennen. Zij helpen u op weg naar projecten waar dagelijks door velen gewerkt wordt aan een nog mooier Zuid. Grote prestigieuze projecten, of kleine op buurt- of straatniveau, maar met één gemeenschappelijk doel: allemaal werken ze mee aan de positieve ontwikkeling op Zuid.