Cascade

Cascade - Atelier van LieshoutCascade op het Churchillplein, fotografie: Jannes Linders

Het Beeld

Dit acht meter hoge beeld van Atelier van Lieshout bestaat uit een toren van achttien olievaten. Ze worden onderling verbonden door zo'n twintig mensfiguren die omhoog klimmen en vallen. Samen vormen ze een soort stroperige massa, als olie die uit de vaten druipt. Als inspiratiebron noemt Van Lieshout overwinningszuilen, vooral de Pestsäule in Wenen. Met dit barokke gedenkteken vierde de stad Wenen in 1693 het einde van de grote pestepidemie. In het even barokke

Cascade zijn de wolken met engeltjes vervangen door olievaten, tekens van de wereldhavenstad die Rotterdam is. De jubelstemming van de Pestsäule heeft plaatsgemaakt voor een duisterder toonzetting. Het beeld van Van Lieshout won aan zeggingskracht doordat het werd opgeleverd tijdens een economische crisis. Als verwijzing naar uitgeputte grondstofvoorraden en het failliet van de consumptiemaatschappij komt het op het juiste moment en staat het op de meest uitgelezen locatie: het commerciële hart van Rotterdam. Tegelijk doet deze sculptuur voor degenen bekend met zijn werk ook denken aan de emblematische stijl van Van Lieshout; en roept associaties op met de selfmade culturele entrepreneur Van Lieshout, die sinds zijn lobbywerk voor de vrijstaat in de haven een internationale kunstster is geworden. Het werk is uitgevoerd in donkergroen polyester en staat op een sokkel, om niet ten onder te gaan in de visueel drukke omgeving en om passanten de gelegenheid te geven zich te mengen in zijn kunstwerk.

Cascade heeft het in zich om een icoon te worden. Begin maart 2010 is het gevaarte per schip over de Maas vervoerd om aan te meren bij de Leuvehaven. Die gebeurtenis riep de komst van een ander beeld in herinnering. Ruim vijftig jaar geleden arriveerde op nagenoeg dezelfde plek Naum Gabo’s beeld voor de Bijenkorf, eveneens per schip. Samen met Zadkine’s De verwoeste stad stond deze sculptuur aan het begin van de internationale beeldencollectie van de stad Rotterdam.

Cascade bevindt zich op een steenworp afstand van beide beelden en moet het tegen deze klassiekers opnemen. Vergeleken met het ondubbelzinnig modernisme van de Gabo en het oprecht beleden humanisme van de Zadkine, is Van Lieshouts sculptuur veel minder eenduidig.

Cascade ontleent zijn vitaliteit aan de vreemde combinatie van monumentaliteit en een, voor een dergelijk monument onverwacht materiaalgebruik, aan de spanning tussen de bijna abstracte vormgeving en een uiterst directe beeldtaal, aan de mengeling van drama en slapstick. Die eigenschappen verlenen Cascade de potentie om een van de drukste plekken in het centrum van Rotterdam te markeren en de voorbijganger niet alleen visueel te prikkelen maar ook als statement

ATELIER VAN LIESHOUT
Al vanaf het begin vormen de kunstwerken van Joep van Lieshout een belichaming van zijn ideeën over kunst en samenleving: van de gebruiks-sculpturen uit de jaren tachtig en de Mobile-homes uit de jaren negentig tot de vrijstaat AVL-Ville (2001) en het recente SlaveCity (2003-2008). Ook in Cascade ligt een maatschappelijk statement vervat.
Als inspiratiebron noemt Van Lieshout overwinningszuilen, en vooral de Pestsäule in Wenen. Met dit barokke gedenkteken vierde de stad Wenen in 1693 het einde van de grote pestepidemie. In het even barokke Cascade zijn de wolken met engeltjes vervangen door olievaten, tekens van de wereldhavenstad die Rotterdam is. De jubelstemming van de Pestsäule heeft plaatsgemaakt voor een duisterder toonzetting. Het beeld van Atelier Van Lieshout roept associaties op met de huidige economische crisis, met uitgeputte grondstofvoorraden en met het failliet van de consumptiemaatschappij. Het zijn interpretaties die extra reliëf krijgen door de locatie van de sculptuur op de kruising van de Coolsingel en de Blaak; midden in het commerciële en financiële hart van Rotterdam. Behalve deze, door de actualiteit ingegeven duidingen zijn veel andere interpretaties mogelijk, die elkaars tegenpolen kunnen vormen. Of je het beeld ziet als een hedendaagse verbeelding van de ondergang van de mens of als een ode aan de taaiheid van het individu die ondanks alles zijn weg naar boven vindt, wordt aan de kijker overgelaten.

ICONEN VAN DE STAD
In de afgelopen maanden heeft Cascade zijn definitieve vorm en kleur gekregen in de werkplaats van AVL in de Rotterdamse haven. Begin maart wordt het gevaarte per schip over de Maas vervoerd om aan te meren bij de Leuvehaven. Die gebeurtenis roept de komst van een ander beeld in herinnering. Ruim vijftig jaar geleden arriveerde op nagenoeg dezelfde plek Naum Gabo’s beeld voor de Bijenkorf, eveneens per schip. Samen met Zadkine’s De verwoeste stad stond deze sculptuur aan het begin van de internationale beeldencollectie van de stad Rotterdam.
Cascade bevindt zich op een steenworp afstand van beide beelden en zal het tegen deze klassiekers op moeten nemen. Vergeleken met het ondubbelzinnig modernisme van de Gabo en het oprecht beleden humanisme van de Zadkine, is de sculptuur van Atelier Van Lieshout veel minder eenduidig. Cascade ontleent zijn vitaliteit aan de vreemde combinatie van monumentaliteit en een, voor een dergelijk monument onverwacht materiaalgebruik, aan de spanning tussen de bijna abstracte vormgeving en een uiterst directe beeldtaal, aan de mengeling van drama en slapstick. Die eigenschappen verlenen Cascade de potentie om een van de drukste plekken in het centrum van Rotterdam te markeren en de voorbijganger niet alleen visueel te prikkelen maar ook als statement. Cascade heeft het in zich om een icoon te worden.

Specificaties

bijnamen De druiper
jaartal vervaardiging 2010
locatie sinds 2010, Churchillplein, Centrum
afmetingen beeld (hxbxl) in cm 8,5 meter hoog, sokkel 550 x 550
materiaal Polyester

 

Cascade by Marieke van der Lippe

 

AVL in de Onderzeebootloods

 

Passanten over Cascade